Ouderen boven de leeftijd van 66 jaar kunnen in Vlaanderen beroep doen op het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood. Daarmee krijgen ze toegang tot extra zorg en ondersteuning. De hoogte van het zorgbudget is afhankelijk van de zorgnood en het inkomen van de zorgbehoevende. Het schommelt tussen minimum 108 en maximum 725 euro per maand. De berekeningswijze verandert vanaf 1 maart 2026 en dat brengt enige bezorgdheid met zich mee in de sector.

Van medisch-sociale schaal naar BelRAI-screener

Vandaag worden de inschalingen voor thuiswonende zorgbehoevenden uitgevoerd aan de hand van de medisch-sociale schaal van de Directie-generaal Personen met een Handicap (FOD Sociale Zekerheid). De inschaling door een federale instantie is nog een uitloper van de zesde staatshervorming waarbij het zorgbudget (het toenmalige ‘tegemoetkoming hulp aan bejaarden’) werd geregionaliseerd. 

Vanaf 1 maart 2026 zal de inschaling kunnen gebeuren door gezinszorg, OCMW’s, welzijnsverenigingen en diensten maatschappelijk werk van de ziekenfondsen. Zij zullen daarvoor gebruik kunnen maken van de BelRAI-screener, een instrument dat zorgverleners ondersteunt bij het inschatten van de zorgnood van de zorgbehoevende.

Één inschalingsinstrument (BelRAI) 

De BelRAI-screener werd eerder al ingevoerd voor het zorgbudget ten voordele van zwaar zorgbehoevenden. Met deze nieuwe transitie zal er meer geïntegreerd gewerkt kunnen worden voor alle zorgbudgetten binnen de Vlaamse Sociale Bescherming. Dat betekent ook minder administratie, minder versnippering, minder inschalingen en minder drempels voor zorgbehoevenden. Het is de bedoeling om dit instrument in de toekomst in alle Vlaamse welzijns- en gezondheidssectoren uit te rollen, om zo de zorgnoden en het functioneren van personen goed in beeld te brengen, maar ook om zorgbudgetten toe te kennen.

‘Tijdelijke’ bevriezing van de inschaling

Omdat de zorgnoden doorheen iemands leven drastisch kunnen veranderen, is het mogelijk om de inschaling van het zorgbudget opnieuw aan te vragen en zodoende een hoger zorgbudget te ontvangen. Vanaf 1 maart 2026 zal je enkel nog een aanvraag kunnen doen als je nog geen zorgbudget hebt, voor andere budgethouders wordt hun huidige situatie tijdelijk bevroren. Dat kan als gevolg hebben dat twee personen met eenzelfde zorgnood toch een ander maandelijks budget zullen ontvangen. De Vlaamse regering heeft het over een ‘tijdelijke’ manier van werken.

De dossiertaks

Wegens de overdracht van de indicatiestelling (inschaling) door de Vlaamse overheid via gemachtigde indicatiestellers (OCMW, gezinszorg, …) verandert ook de beroepsprocedure van het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood. Dat betekent dat men vanaf 1 maart 2026 voor het aantekenen van een administratief beroep tegen een inschaling een dossiertaks moet betalen. De dossiertaks bedraagt 75 euro of 30 euro voor personen in een behartenswaardige positie en wordt teruggestort als het beroep positief werd beslist. Het Vlaams ABVV heeft zich al meermaals kritisch uitgelaten over de invoering van de dossiertaks.

Budget en monitoring

Bij de invoering van de BelRAI-screener voor het andere zorgbudget bleek plots dat veel minder mensen in aanmerking kwamen voor een maandelijks budget. Er werd toen een aanpassing aan de BelRAI-screener gedaan zodoende een grotere groep te kunnen bedienen. Het is belangrijk om te vermijden dat dit opnieuw gebeurt met het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood, door onder meer voldoende te monitoren. Tot slot blijkt uit de begrotingstabellen voor 2026 dat er onvoldoende middelen worden vrijgemaakt om een volledige uitrol met de BelRAI-screener te voorzien. Nochtans steeg de zorgpremie die burgers betalen dit jaar van 64 euro naar 100 euro per jaar.

Auteur: ayoubi.benali@vlaamsabvv.be