PLAN B: 11 voorstellen voor een gezondere én eerlijkere begroting
Gepubliceerd op
Een eerlijk alternatief
Er is een Plan B
11 voorstellen voor ruim 21 miljard euro
De regering zoekt minstens 10 miljard om de begrotingsput te dichten. Maar wie moet die factuur betalen?
TOTAAL: €21,244 miljard
Elf concrete voorstellen voor een eerlijke begroting en een sterke sociale zekerheid.
De 11 voorstellen uitgelegd
VOORSTEL 1 · €12,9 miljard
Een euro is een euro
Waarom wordt een euro die je verdient door te werken zwaarder belast dan een euro die je verdient met aandelen of vastgoed?
Probleem? Wie werkt voor zijn geld, betaalt meer belastingen dan wie zijn geld voor zich laat werken.
Oplossing? Een euro is een euro. Daarom willen we inkomsten uit werk, vermogen en verhuur samenbrengen in de personenbelasting en volgens dezelfde progressieve schaal belasten. Dat maakt ons belastingsysteem eerlijker én kan €12,9 miljard opleveren.
Maar we betalen toch al genoeg belastingen?
Wel als je werkt voor je geld, want dan betaal je doorgaans zo’n 43% belasting. Werkt jouw geld voor jou – zoals zeker het geval is voor de 1% rijksten in ons land – dan daalt jouw belastingvoet tot zo’n 23%.
VOORSTEL 2 · €1,51 miljard
Schrap nutteloze subsidies
Waarom zouden we miljarden blijven geven aan bedrijfssubsidies als die hun doel missen?
Probleem? België geeft miljarden uit aan kortingen en subsidies voor bedrijven. Maar die worden onvoldoende geëvalueerd op hun effectiviteit. Zo geeft de overheid veel geld uit zonder de zekerheid dat daar extra jobs tegenover staan.
Oplossing? Een subsidie moet werken, anders stop je ermee. Wij willen bedrijfssubsidies systematisch evalueren en subsidies zonder bewezen meerwaarde afbouwen. Alleen al door enkele loonsubsidies in te perken en de korting voor een eerste aanwerving uit te faseren, kan de overheid €1,51 miljard per jaar ophalen.
Maar bedrijven hebben die steun toch nodig om jobs te creëren?
Als een subsidie aantoonbaar jobs creëert, dan is dat prima. Maar overheidsgeld is geen blanco cheque. Een subsidie die honderden miljoenen kost, moet ook aantoonbaar iets opleveren. Werkt ze niet? Dan kunnen we dat geld veel beter elders besteden.
VOORSTEL 3 · €2,55 miljard
Sluit de fiscale achterpoortjes
Waarom zou een bedrijf minder belastingen moeten betalen dankzij fiscale achterpoortjes die een gewone werknemer niet heeft?
Probleem? Ons belastingstelsel kent tal van uitzonderingen en gunstregimes. Daardoor kunnen bedrijven en hoge inkomens via fiscale constructies ontsnappen aan een deel van de belastingen die ze normaal zouden betalen.
Oplossing? Sluit ondoelmatige fiscale achterpoortjes en beperk constructies zoals managementvennootschappen. Wie belastingen moet betalen, moet ze ook écht betalen. Dat kan €2,55 miljard opleveren.
Maar bedrijven betalen in België toch al veel belastingen?
Het gaat niet om zomaar méér belasten. Het gaat erom dat iedereen in het belastingsysteem eerlijk bijdraagt. Een belastingtarief heeft weinig betekenis als allerlei achterpoortjes ervoor zorgen dat sommigen uiteindelijk aan de fiscale dans ontsnappen.
VOORSTEL 4 · €756 miljoen
Alternatief loon is ook loon
Waarom betaalt het ene stukje van je loon volop mee voor onze sociale zekerheid en het andere veel minder?
Probleem? Steeds meer loon wordt vervangen door bedrijfswagens, winstpremies, aandelenopties en andere voordelen waarop minder sociale bijdragen worden betaald. Daardoor loopt onze sociale zekerheid inkomsten mis.
Oplossing? Loon is loon. Laat alternatieve verloning eerlijker bijdragen, net zoals gewoon brutoloon. Zo versterken we de financiering van onze pensioenen, gezondheidszorg en sociale zekerheid. Dat kan jaarlijks ongeveer €756 miljoen opleveren.
Maar ik heb zelf een bedrijfswagen. Willen jullie die dan afpakken?
Nee. Dit gaat niet over voordelen van werknemers afpakken. Het gaat over de manier waarop verschillende vormen van loon bijdragen aan onze sociale zekerheid. Vandaag wordt brutoloon zwaarder belast dan heel wat alternatieve loonvormen. Wij willen dat verschil verkleinen.
VOORSTEL 5 · €380 miljoen
Laat flexi-jobs eerlijk bijdragen
Waarom zou een uur werken in een flexi-job veel minder bijdragen aan de sociale zekerheid dan een uur in een gewone job?
Probleem? Op flexi-jobs worden veel minder sociale bijdragen betaald dan op gewone jobs. Daardoor zijn ze goedkoper voor werkgevers, maar loopt onze sociale zekerheid inkomsten mis en bouwen flexi-jobbers minder sociale rechten op.
Oplossing? Laat flexi-jobs eerlijker bijdragen. Zo versterken we onze sociale zekerheid én zorgen we ervoor dat ook flexi-jobbers meer sociale rechten opbouwen. Potentiële opbrengst: €380 miljoen per jaar.
Maar ik heb zelf een flexi-job. Willen jullie die afschaffen?
Nee. Het gaat niet over het viseren van mensen die bijklussen. Het gaat over de vraag waarom hetzelfde werk totaal anders moet bijdragen aan onze sociale zekerheid. Flexibel werk mag geen goedkoop alternatief worden voor gewone jobs.
VOORSTEL 6 · €750 miljoen
Laat studentenjobs eerlijk bijdragen en sociale rechten opbouwen
Waarom zou een uur werken als student veel minder bijdragen aan de sociale zekerheid dan een uur in een gewone job?
Probleem? Op studentenarbeid worden veel minder sociale bijdragen betaald dan op gewone jobs. Daardoor is studentenarbeid goedkoper, maar loopt onze sociale zekerheid inkomsten mis en bouwen jobstudenten nauwelijks sociale rechten op.
Oplossing? Laat studentenarbeid eerlijker bijdragen aan de sociale zekerheid en koppel daar ook volwaardige sociale rechten aan. Zo versterken we de sociale zekerheid én de bescherming van jonge werknemers. Potentiële opbrengst: €750 miljoen per jaar.
Maar willen jullie studenten dan meer belasten?
Het gaat niet om het viseren van studenten die een centje willen bijverdienen. Het gaat om de vraag waarom hetzelfde werk veel minder moet bijdragen zodra het door een student wordt uitgevoerd. Als studenten bijdragen aan de sociale zekerheid, zouden zij daar ook sociale rechten mee moeten opbouwen.
VOORSTEL 7 · €700 miljoen
Laat hoge inkomens evenredig bijdragen
Waarom zou een zelfstandige die veel verdient relatief mínder sociale bijdragen betalen dan een zelfstandige met een gewoon inkomen?
Probleem? De sociale bijdragen van zelfstandigen zijn vandaag begrensd. Daardoor daalt het aandeel dat ze bijdragen naarmate hun inkomen zeer hoog wordt. Wie €200.000 per jaar verdient, draagt relatief dus minder bij dan iemand die €30.000 verdient.
Oplossing? Schaf het plafond af en laat ook zeer hoge zelfstandigeninkomens evenredig bijdragen aan de sociale zekerheid. Dat maakt het systeem eerlijker en kan ongeveer €700 miljoen opleveren.
Maar zelfstandigen betalen toch al genoeg?
Dit voorstel viseert niet de bakker, loodgieter of kleine zelfstandige. Het gaat net over de hoogste inkomens. Waarom zou iemand met een zeer hoog inkomen procentueel mínder moeten bijdragen dan een zelfstandige met een bescheiden inkomen?
VOORSTEL 8 · €237 miljoen
Een eerlijke prijs voor geneesmiddelen
Waarom besparen op patiënten als we ook kunnen besparen op te dure geneesmiddelen?
Probleem? Sommige geneesmiddelen kosten veel meer dan hun ontwikkelings- en productiekosten kunnen verantwoorden. Toch draait onze sociale zekerheid mee op voor die hoge prijs. Uiteindelijk komt de factuur bij de samenleving en de patiënt terecht.
Oplossing? Bereken voor geneesmiddelen een eerlijke prijs op basis van onder meer onderzoeks- en productiekosten, innovatie én een redelijke winstmarge. Gebruik die berekening vervolgens als basis voor de prijs die de overheid bereid is te betalen. Zo vloeit er minder geld uit de sociale zekerheid naar buitensporig dure geneesmiddelen, zonder dat de patiënt daarvoor opdraait. Alleen al voor de 25 duurste geneesmiddelen kan dat €237 miljoen besparen.
Maar nieuwe geneesmiddelen ontwikkelen kost toch handenvol geld?
Absoluut. Innovatie mag worden beloond en onderzoek kost geld. Een eerlijke prijs houdt daar rekening mee. Maar een redelijke vergoeding voor innovatie is niet hetzelfde als een blanco cheque voor buitensporige winstmarges.
VOORSTEL 9 · €526 miljoen
Hervorm het gunstregime van managementvennootschappen
Waarom zou je minder belastingen betalen omdat je inkomen via een vennootschap binnenkomt?
Probleem? Steeds meer mensen laten hun inkomsten via een managementvennootschap binnenkomen. Zo kunnen inkomsten die anders als loon worden belast, fiscaal voordeliger worden uitgekeerd. Dat maakt het verschil steeds groter tussen wie gewoon voor een loon werkt en wie zijn inkomsten via een vennootschap kan organiseren.
Oplossing? Maak managementvennootschappen minder aantrekkelijk als instrument voor fiscale optimalisatie. Schaf het verlaagde tarief in de vennootschapsbelasting af en beperk fiscale gunstregimes. Alleen al die ingrepen kunnen zo’n €526 miljoen opleveren.
Maar een managementvennootschap is toch perfect legaal?
Zeker. Het probleem is niet dat iemand een vennootschap heeft. De vraag is waarom hetzelfde inkomen fiscaal zoveel voordeliger behandeld moet worden zodra je het via een vennootschap laat lopen. De juridische verpakking van je inkomen zou niet mogen bepalen hoeveel je bijdraagt.
VOORSTEL 10 · €575 miljoen
Laat werkgevers langer verantwoordelijkheid opnemen bij ziekte
Waarom moet de sociale zekerheid de rekening zo snel overnemen wanneer een werknemer langdurig ziek wordt?
Probleem? Bij langdurige ziekte voorziet de sociale zekerheid na de periode van gewaarborgd loon een vervangingsinkomen voor de werknemer. De werkgever draagt daardoor slechts gedurende een beperkte periode rechtstreeks de loonkost, terwijl langdurige ziekte onze sociale zekerheid steeds meer geld kost.
Oplossing? Harmoniseer de regels en verleng de periode van gewaarborgd loon tot twee maanden. Zo nemen werkgevers langer hun verantwoordelijkheid en worden de middelen voor langdurige ziekte gerichter ingezet. Potentiële besparing voor de sociale zekerheid: €575 miljoen.
Maar moeten werkgevers dan opdraaien voor werknemers die ziek worden?
Een zieke werknemer kiest er niet voor om ziek te worden. Het voorstel gaat ook niet over schuld, maar over verantwoordelijkheid. Door de periode van gewaarborgd loon te verlengen, ontstaat er meer motivatie voor preventie, aangepast werk en een duurzame terugkeer naar de werkvloer.
VOORSTEL 11 · €360 miljoen
Geef werknemers ruimte voor betere lonen
Wist je dat hogere brutolonen niet alleen goed zijn voor werknemers, maar óók voor de begroting?
Probleem? Werknemers creëren per gewerkt uur steeds meer rijkdom, maar hun lonen kunnen door de loonnormwet niet vrij meegroeien met die stijgende productiviteit. Daardoor missen werknemers koopkracht én loopt de overheid inkomsten mis.
Oplossing? Hervorm de loonwet van 1996 zodat brutolonen opnieuw kunnen meegroeien met inflatie én productiviteit. Betere brutolonen zorgen voor meer koopkracht, maar ook voor meer inkomsten voor onze sociale zekerheid en overheid. Potentiële extra inkomsten: ongeveer €360 miljoen.
Maar hogere lonen maken onze bedrijven toch minder competitief?
Productiviteit betekent dat werknemers per gewerkt uur meer rijkdom creëren. Het is logisch dat een deel daarvan terugvloeit naar de werknemers die die rijkdom produceren. Bovendien vloeit een deel van hogere brutolonen via belastingen en sociale bijdragen terug naar de samenleving.
Kort samengevat
De regering zoekt minstens 10 miljard om de begrotingsput te dichten. Maar wie moet die factuur betalen? Wij zeggen: het kan anders en eerlijker. Belast verschillende soorten inkomen op dezelfde manier, schrap de fiscale achterpoortjes, stop subsidies die niet werken en laat alle vormen van werk en loon eerlijk bijdragen. We leggen elf concrete voorstellen op tafel, gestaafd met cijfers, die samen ruim 21 miljard kunnen opleveren. De begroting gezond maken kan dus ook zonder de rekening telkens bij werknemers, zieken en gepensioneerden te leggen.