Op 1 september 2026 treedt het nieuw Belgisch Strafwetboek in werking. Deze hervorming houdt ook gevolgen in voor het sociaal strafrecht hoewel de regels eigen aan het Sociaal Strafwetboek (SSW) behouden blijven.

Het Sociaal Strafwetboek voorziet nog steeds in vier sanctieniveaus  (terwijl er in het Strafwetboek voortaan acht voorzien zijn). De bedragen van de geldboetes werden wel aangepast. Daarnaast kunnen rechters zich voortaan uitspreken over een grotere waaier aan sancties.

Voor inbreuken van niveau 2 en 3 kan de rechter kiezen tussen een strafrechtelijke geldboete, een probatiestraf, een werkstraf of een geldstraf, te bepalen naar wat de dader met het misdrijf trachtte te bekomen. Een administratieve geldboete blijft ook nog altijd mogelijk. 

Voor de zwaarste inbreuken (niveau 4) bestaan er naast de bovengenoemde sancties nog de gevangenisstraf en het elektronisch toezicht of kunnen meerdere sancties worden gecombineerd. 

Geldboetes waarvan het basisbedrag verhoogt 

Om overeen te stemmen met het nieuw Strafwetboek werden de basisbedragen van de geldboetes voorzien in het Sociaal Strafwetboek ook verhoogd. Deze verhoging vergt echter een zekere nuance. De opdeciemen die op de geldboetes worden toegepast dalen immers sterk vanaf 1 september 2026. 

In de praktijk komt het erop neer dat de bedragen die uiteindelijk verschuldigd zijn dezelfde blijven als de bedragen die voorheen van toepassing waren. Om rekening te houden met de nieuwe opdeciemen zullen de basisbedragen vanaf 1 september moeten worden vermenigvuldigd met 1,25.

Dit zijn de bedragen waarin het SSW voorziet vanaf 1 september 2026, verhoogd met de opdeciemen:

Andere vormelijke wijzigingen

Vanaf 1 september 2026 worden ook andere vormelijke wijzigingen aangebracht aan het Sociaal Strafwetboek om bepaalde begrippen in overeenstemming te brengen met het Strafwetboek. Zo wordt de uitdrukking  ‘wetens en willens’ vervangen door het woord ‘opzettelijk’ in verschillende artikelen met betrekking tot verzwarende omstandigheden. De verwijzing naar ‘de overtreders, de mededaders en medeplichtigen’ wordt vervangen door ‘daders en deelnemers’. Ten slotte vervangt ‘en flagrance’ (op heterdaad) het begrip ‘flagrant délit’ in de Franstalige versie.