Arizona treft met de ‘cap 20%’ werknemers met de allerlaagste pensioenen, vrouwen en oudere werknemers die via een landingsbaan net langer aan de slag bleven. Door retroactief de regels te wijzigen worden zij nu financieel gestraft voor loopbaanjaren uit het verleden. Nog een onrechtvaardigheid die het ABVV, samen met de andere vakbonden, voor het Grondwettelijk Hof zal brengen.

In de Kamer ligt een Arizona-wetsontwerp voor om het percentage pensioengelijkstellingen werkloosheid en eindeloopbaan te beperken tot maximaal 20% (voor wie geboren is in 1968 en later). Het zou morgen 15 juli plenair gestemd worden en vervolgens ingrijpen op pensioenen die ingaan vanaf juli 2027. Een timing die volgens de Federale Pensioendienst totaal onrealistisch is.

Het ABVV benadrukt dat het gaat om een pure retroactieve afbraak van opgebouwde pensioenrechten. Wat boven de grens van 20% uitkomt, telt niet langer mee voor het pensioen, ook al gaat het om periodes uit het verleden. “Je kan niet ontsnappen aan de ‘cap’ door te werken tot aan de pensioenleeftijd”, zegt Bert Engelaar. “Het riedeltje van Jambon over ‘gedragsverandering’ houdt simpelweg geen steek. Niemand kan nu nog iets veranderen aan z’n voorbije loopbaan. Toch worden die jaren plotsklaps minder waard. Dit is schrappen in het inkomen van mensen, vanuit een ivoren toren, compleet voorbijgaand aan de realiteit van de arbeidsmarkt en het leven.”

De regering kent de gevolgen van deze ingreep. Het rapport van het Federaal Planbureau is duidelijk: door de ‘cap’ zullen de 10% laagste pensioenen met ongeveer 10% dalen. Ook de pensioenkloof tussen nieuw-gepensioneerde mannen en vrouwen zal toenemen, omdat vrouwen vaker onderbroken loopbanen hebben en minder vaak toegang hebben tot het minimumpensioen. “Het is wraakroepend dat net gepensioneerden die moeilijk rondkomen en vrouwen die zorg opnamen geviseerd worden vanuit zogezegde begrotingsdiscipline terwijl grote vermogens de dans ontspringen”, stipt Engelaar aan. Ook kunstwerkers zullen een zware prijs te betalen, omdat hun statuut voorziet in de combinatie van vergoedde periodes en een kunstwerkuitkering via de RVA. 

Daarenboven bestraft de ‘cap 20%’ ook mensen die het werk langer proberen vol te houden. Een werknemer geboren in 1968, die in z’n carrière vijf jaar onvrijwillige werkloos was en sinds 2023 in een halftijdse landingsbaan stapte, zal ongeveer 91 euro pensioen per maand verliezen als hij tot 67 jaar blijft werken. “Landingsbanen zijn net bedoeld om oudere werknemers aan het werk te houden”, verduidelijkt Bert Engelaar. “Toch weigert Arizona het sociaal akkoord uit te voeren, waarin vakbonden én werkgevers vroegen om de pensioengelijkstelling voor landingsbanen te behouden tot aan de pensioenleeftijd. Een zoveelste aanfluiting van het sociaal overleg en miskenning van de realiteit op het terrein”. Naast de sociale partners hadden overigens ook stemmen uit de meerderheid gevraagd om landingsbanen uit de cap te halen.

Het ABVV roept het parlement op deze nieuwe retroactieve pensioenknip niet te stemmen. Alle statuten waarin werk en uitkering structureel samengaan, moeten buiten de beperking vallen zodat bijvoorbeeld ook oudere kunstwerkers geen pensioenrechten verliezen. Net zoals elke pensioenmaatregel kan deze maar van toepassing zijn voor de toekomst zodat werknemers (rechts)zekerheid hebben. “Het kan niet dat de regels ‘en cours de route’ wijzigen”, vat Engelaar samen. Daarom maakt deze ingreep ook deel uit van het pensioendossier dat het ABVV, samen met de andere vakbonden, voor het Grondwettelijk Hof brengt.