Met maanden vertraging heeft de Kamer de pensioenwet Arizona aangenomen. De politiek-syndicale strijd voor onze pensioenen gaat evenwel verder. Samen met de andere vakbonden bereidt het ABVV een annulatieverzoek bij het Grondwettelijk Hof voor. De nieuwe pensioenwet oogt immers juridisch wankel. Het annulatieverzoek zal in het najaar van 2026 ingediend worden, een uitspraak valt mid-2028 te verwachten. 

Na maanden politieke discussie nam de Kamer vandaag de Pensioenwet Arizona aan. Die bevat de centrale pensioenmaatregelen van de regering-De Wever: de Jambonmalus, de verstrenging van de definitie voor loopbaanjaar (156 dagen), de knip in de gelijkstellingen en de afbraak van het ambtenarenpensioen. Wat vandaag beslist werd is een selectieve besparing waarbij vastbenoemden, precaire loopbanen en deeltijds werkende vrouwen een zware factuur betalen. Mensen met een modelloopbaan en zelfstandigen blijven buiten schot. Een doorrekening van het Planbureau leert dat de laagste pensioenen op kruissnelheid dalen met maar liefst 12,1 percent, terwijl bijna vier op tien vrouwen bij ‘vervroegd’ pensioen een stevige pensioenmalus ophoesten. Bert Engelaar, ABVV-voorzitter: “In een land waar de wettelijke pensioenen vandaag al erg laag zijn, kunnen we enkel nogmaals vaststellen dat de Arizona-regering geen enkel respect toont voor de werknemers in dit land.” 

De wet is dan wel gestemd, de juridische duurzaamheid van Jambons plannen moet nog blijken. Het ABVV bereidt samen met de andere vakbonden een stevig annulatieverzoek bij het Grondwettelijk Hof voor. “De kritieken van onder meer de Raad van State blijven overeind en sterken ons dossier”, stelt Bert Engelaar. “Het is en blijft een zuivere pensioenbesparing die retroactief de regels herziet en daarbij vrouwen discrimineert. Zij kunnen niet terug in de tijd reizen om ‘hun loopbaan aan te passen’.” 

De pensioenwet-Jambon doet ernstige vragen rijzen over de verenigbaarheid met verschillende grondwettelijke principes. Het sociaal standstillprincipe schrijft voor dat een afbouw van de sociale bescherming enkel mogelijk is met een sluitende juridische motivatie en met oog voor proportionaliteit. Het is ook onzeker of deze ‘hervorming’ de toetsing aan het gelijkheidsbeginsel doorstaat. Zo is er mogelijk sprake van indirecte discriminatie van vrouwen. Wie 44 jaar halftijds werkte, riskeert bij ‘vervroegd’ pensioen een malus, wie 35 jaar voltijds werkte niet. Europa beschouwt zo’n ongelijke behandeling van deeltijders als een indirecte discriminatie van vrouwen. Verder is de combinatie van retroactiviteit en een gebrek aan overgangsmaatregelen juridisch hoogst problematisch. Sommige 58-jarigen moeten zo tot zeven jaar langer werken omdat ze in het verleden in verschillende jaren niet aan de benodigde 156 dagen geraakten. Het Grondwettelijk Hof krijgt in deze het laatste woord. 

Tot slot waarschuwt het ABVV ook voor de gevolgen van een nieuw wetsvoorstel dat klaarligt in het parlement: het voornemen van Jambon om de pensioenrechten ‘af te kappen’ bij een teveel aan gelijkgestelde periodes, de zogenaamde ‘cap 20%’. Met deze ingreep zou de Arizona-regering opnieuw een sociaal akkoord naast zich neerleggen. Vakbonden én werkgevers vroegen samen in het akkoord eindeloopbaan dat maatregelen die langer werken ondersteunen, zoals de landingsbaan, niet afgestraft worden later tijdens het pensioen. Het regeerakkoord voorziet overigens ook nog een ‘hervorming’ van de gezinsdimensie, met onder meer een afschaffing van het gezins- en echtscheidingspensioen en een strengere toegang tot het overlevingspensioen. Opnieuw dreigen vrouwen daar de klos te zijn.