Hoeveel uur werk jij echt? Worden al je overuren meegeteld? Worden je rusttijden gerespecteerd? Om erover te kunnen waken dat de regels inzake arbeidstijd worden gerespecteerd, moet je eerst weten hoeveel uur je daadwerkelijk hebt gewerkt. Het ABVV is dan ook voorstander van de invoering van een algemeen systeem voor de registratie van de arbeidstijd. Maar het wetsvoorstel van de regering blijft ontoereikend.

België loopt achter. Het is nu nog slechts één van de vier EU-lidstaten die geen algemene verplichting tot registratie van de arbeidstijd hebben ingevoerd. Het Hof van Justitie van de Europese Unie is nochtans duidelijk: werkgevers moeten over een objectief, betrouwbaar en toegankelijk systeem beschikken waarmee de dagelijkse arbeidstijd van elke werknemer kan worden gemeten.

De regering heeft eindelijk besloten om hier iets aan te doen. Dat is een stap in de goede richting, maar het voorontwerp van wet dat door de minister van Werk is voorgelegd, vertoont nog steeds aanzienlijke tekortkomingen.

De werkelijk gepresteerde uren registreren

Eerste probleem: het wetsontwerp zou het in bepaalde situaties mogelijk maken om enkel de verschillen met het geplande uurrooster te registreren.

Voor het ABVV is dat niet voldoende. Het is de daadwerkelijk gepresteerde arbeidstijd die moet worden geregistreerd. Hoe kunnen we anders de overuren, de naleving van de maximale arbeidstijd, maar ook de pauzes en rusttijden controleren?

Het systeem moet bovendien toegankelijk zijn. Werknemers moeten hun gegevens kunnen raadplegen, werknemersvertegenwoordigers moeten hier in het kader van hun opdracht toegang toe hebben en de inspectiediensten moeten over de nodige informatie beschikken voor hun controles. Zonder die toegankelijkheid verliest de registratie een groot deel van haar nut.

Geen tweederangswerknemers

Een ander groot probleem: de regering is van plan om heel wat categorieën werknemers uit te sluiten van de registratieplicht. Dit geldt met name voor bepaalde werknemers in leidinggevende functies of vertrouwensfuncties, voor bepaalde mobiele werknemers, maar ook voor telewerkers, die in het wetsontwerp worden gelijkgesteld met thuiswerkers.

Deze uitsluitingen zijn veel te ruim en zijn niet in overeenstemming met de Europese jurisprudentie. Het feit dat een werknemer telewerkt, betekent nog niet dat hij vrij kan bepalen wat zijn werktijden zijn. Bovendien is het met de huidige technologie perfect mogelijk om de verrichte arbeidsprestaties op afstand te registreren.

De bescherming van de gezondheid en het recht op rust moeten voor alle werknemers gelden.

Een verplichting moet controleerbaar zijn 

Een regel die niet wordt gecontroleerd of bestraft, zou wel eens dode letter kunnen blijven. Het wetsontwerp voorziet echter niet in een echte, specifieke strafrechtelijke sanctie voor werkgevers wanneer die de gegevens niet correct zouden registreren, de toegang ertoe verhinderen of deze niet bijhouden.

Dit is des te onbegrijpelijker omdat dergelijke sancties al bestaan voor de arbeidstijdregistratie in het kader van glijdende uurroosters.

‘Een administratieve last’?

Aan werkgeverszijde wordt de registratie van de arbeidstijd voorgesteld als een bijkomende administratieve last. Het VBO vraagt België zelfs om deze Europese verplichting niet in te voeren.

Toch registreren veel bedrijven al gegevens over uurroosters, aanwezigheden, telewerk, verplaatsingen, overuren of inhaalrust. Een modern systeem kan deze procedures net vereenvoudigen door informatie samen te brengen die momenteel nog gefragmenteerd is.

En aangezien er tegenwoordig heel wat eenvoudige digitale oplossingen bestaan, hoeft dat ook niet te betekenen dat we terug moeten naar de prikklok. 

Om de arbeidstijd te kunnen naleven, moet ze eerst gemeten worden

Het registreren van de arbeidstijd is geen doel op zich. Het is een instrument om de fundamentele rechten te waarborgen. Daarbij wordt beoogt om de maximale arbeidsduur te beperken, voldoende pauzes te garanderen en ervoor te zorgen dat dagelijkse en wekelijkse rusttijden worden gerespecteerd.

Het ABVV vraagt daarom om een algemeen, objectief, betrouwbaar en toegankelijk systeem op poten te zetten, waarbij de daadwerkelijk gepresteerde arbeidstijd correct geregistreerd wordt en dat gepaard gaat met doeltreffende controles en sancties.