Met de goedkeuring van de centenindex tegen alles en iedereen in doet de Arizona-regering werknemers levenslang en cumulatief koopkrachtverlies lijden, minacht ze flagrant het sociaal overleg, en zorgt ze er eenzijdig voor dat alle barema’s op sector- en bedrijfsniveau moeten heronderhandeld worden. Een historische en dure fout die de deur opent voor een juridische strijd, terwijl er een helder, gedragen en budgetvoordelig alternatief op tafel ligt. 

Het ABVV is ontstemd over hoe de regering de koopkracht van werknemers fnuikt en eenzijdig afbreuk doet aan het indexmechanisme. “De regering breekt de indexering domweg in twee en zorgt er met de centenindex voor dat je loon of uitkering blijvend achterophinkt”, zegt Bert Engelaar. “Dit betekent een stevig verlies aan koopkracht voor sommige uitkeringsgerechtigden en voor de helft van de werknemers in België. De grens van de centenindex, 4.000 euro, is immers geen ‘hoog loon’ maar het middelste van alle lonen, én voor deeltijdsen gaat het al om 2.000 euro. Vooral jonge werkenden, nog ver van hun pensioen, zullen op hun hele loopbaan vele duizenden euro aan koopkracht verliezen”, waarschuwt de ABVV-voorzitter. Verdien je bijv. vandaag 4500 euro bruto en moet je nog 40 jaar werken, dan kost de Arizona-centenindex je meer dan 17.600 euro. 

Verschillende academici, instanties met expertise ter zake én zelfs partijvoorzitters uit de Arizona-meerderheid hadden de centenindex naar de prullenmand verwezen. Vakbonden én werkgevers stelden zich constructief op en kwamen tot een voordelig, eenvoudig, helder en duurzaam alternatief via een correctere opmeting van energieprijzen. De voordelen? Werknemers verliezen geen koopkracht, lage inkomens zouden tegen 2030 iets meer koopkracht hebben, de index zou beter weerspiegelen wat mensen betalen voor gas en elektriciteit, én de overheid en de sociale zekerheid zouden zeker zijn van belastinginkomsten en sociale bijdragen. Dit alternatief levert de staatskas per jaar 100 tot 133 miljoen euro extra op, zoals aangetoond door de CRB die de laatste berekeningen van het Planbureau en de RSZ heeft samengelegd. Voor de gezondheidsindex die de indexering en dus het inkomen bepaalt voor ambtenaren en mensen aangewezen op een uitkering, is dit alternatief zelfs iets voordeliger tegen 2030. Het ABVV benadrukte vanzelfsprekend om ook voor die groepen de centenindex te schrappen.

“Wat baten kaars en bril als de uil niet zien wil”, zegt ABVV-voorzitter Bert Engelaar. “Voor het eerst in jaren sluiten we met de werkgevers een stevig akkoord over onze corebusiness, de loonvorming. Het is te gek voor woorden dat men dit negeert terwijl het werknemers beter beschermt tegen koopkrachtverlies en het de regering meer centen oplevert dan de centenindex. Blijkbaar hebben ze de fiscale inkomsten en sociale bijdragen niet nodig. Geen enkele minister kan nu nog de budgettair heikele situatie inroepen als excuus voor asociaal beleid of de vakbonden verwijten niet constructief te zijn.”

De regering vergeet ook dat de indexering van lonen geen wettelijk gegeven is, maar vastgelegd wordt in cao’s die het resultaat zijn van vrije collectieve onderhandelingen. “De centenindex breekt in op de loonbarema’s wat betekent dat die op sector en bedrijfsniveau heronderhandeld moeten worden”, stipt Bert Engelaar aan. “Stelselmatig zullen ook meer en meer werknemers getroffen worden. Moeten we voor alle vragen, over wanneer je de centenindex exact te verduren krijgt, hoe je die ziet op je loonbrief, wat er nu met je barema gebeurt … verwijzen naar de Wetstraat 16?”

Het ABVV onderzoekt verdere juridische stappen. De vrijheid van collectief onderhandelen wordt immers gegarandeerd in het Europees Sociaal Handvest en in conventie 98 van de Internationale Arbeidsorganisatie. Daarnaast moet ook de uitwerking en de impact van de centenindex geëvalueerd worden op (in)directe discriminatie om eventueel stappen naar het Grondwettelijk Hof te kunnen zetten. Waarom ligt de grens op 4.000 euro en waarom worden deeltijdsen al vanaf 2.000 euro geraakt? Wat met werknemers die promotie maken en plots boven de grens uitkomen? Wat is de impact op anciënniteitsbarema’s en oudere werknemers? Waarom zouden sommige werknemers binnen hetzelfde bedrijf wel getroffen worden en anderen niet? 

Essentieel is nu dat de werkgevers die opnieuw een cadeau van Arizona ontvangen via de centenindex, zeker de helft van dit voordeel doorstorten naar de sociale zekerheid in de vorm van een loonmatigingsbijdrage. Aangezien de werknemers een permanent verlies lijden, moet de loonmatigingsbijdrage effectief permanent blijven.